Spojrzenie w wrześniowe niebo 2021

Posted by on 31 sierpnia 2021

Spojrzenie w wrześniowe niebo 2021

Gdy wrze­sień z pogodą zaczyna, zwy­kle przez mie­siąc pogoda trzyma” 

To przy­sło­wie budzi w nas nadzieję, iż po gorą­cym i burz­li­wym lecie, cze­kać nas będzie czas pięk­nej, sta­bil­nej i praw­dzi­wie jesien­nej pogody. Wrze­sień, bogaty w wyda­rze­nia histo­ryczne a uwi­kłany w walki z pan­de­mią, zwią­zany jest tra­dy­cyj­nie z powro­tem dzieci i mło­dzieży do szkół lub zdal­nej nauki, zaś na nie­bie, to okres rów­no­wagi mię­dzy dłu­go­ścią dnia i nocy. Te ostat­nie, są już coraz dłuż­sze i czę­sto bez­chmurne, co sprzyja obser­wa­cjom astro­no­micz­nym. Wiele cie­ka­wych zja­wisk będziemy mogli zaob­ser­wo­wać na wrze­śnio­wym nie­bie. Posta­rajmy się w tym celu wyko­rzy­stać, z dala od miej­skich świa­teł, wolny wie­czór, aby cho­ciaż przez chwilę spoj­rzeć w roz­gwież­dżone niebo, by podzi­wiać gołym okiem Drogę Mleczną, roz­cią­ga­jącą się przez cały nie­bo­skłon, od pół­noc­nego do połu­dnio­wego hory­zontu. Nie­wąt­pli­wie te obser­wa­cje uła­twi nam nowo otwarte, po gene­ral­nej prze­bu­do­wie, Obser­wa­to­rium Astro­no­miczne w Niepołomicach. 

Korzy­sta­li­śmy, na ile to było tylko moż­liwe, z uro­ków tego­rocz­nego lata, a tym­cza­sem – ani nie spo­strze­gli­śmy się kiedy – Słońce w swej wędrówce po Eklip­tyce sys­te­ma­tycz­nie podą­żało ku rów­ni­kowi nie­bie­skiemu, przez co jego dekli­na­cja – czyli wyso­kość nad rów­ni­kiem – malała, a w związku z tym, dni sta­wały się nie­ubła­ga­nie coraz to krót­sze. Wie­czo­rem, 22 wrze­śnia o godz. 21.21, Słońce znaj­dzie się na rów­niku nie­bie­skim – w punk­cie Wagi – po czym “przej­dzie” z pół­kuli pół­noc­nej nieba na połu­dniową i tym samym roz­pocz­nie się u nas astro­no­miczna Jesień.

Nie­za­leż­nie od tego faktu, w Nie­po­ło­mi­cach w dniu 1 wrze­śnia, Słońce wscho­dzi o godz. 5.55 a zacho­dzi o godz. 19.23, nato­miast 30 wrze­śnia, wscho­dzi o godz. 6.39 a zacho­dzi o 18.20, zatem w ciągu tego mie­siąca ubę­dzie nam dnia w Mało­pol­sce o 107 minut! Skut­kiem ist­nie­nia zja­wi­ska refrak­cji w atmos­fe­rze ziem­skiej – wszyst­kie obiekty na nie­bie widzimy nieco wyżej niż są one w rze­czy­wi­sto­ści – fak­tyczne zrów­na­nie dłu­go­ści dnia z nocą będzie dopiero 25/26 wrze­śnia. Ponadto, w pią­tek 24 wrze­śnia, pla­no­wana jest Mało­pol­ska Noc Naukow­ców – będą m. innymi: drzwi otwarte w MOA w Nie­po­ło­mi­cach. Oby tylko dopi­sały nam wtedy humory, a przede wszyst­kim pogoda obserwacyjna. 

Jeśli cho­dzi o stan aktyw­no­ści magne­tycz­nej naszej gwiazdy, to w tym mie­siącu, podob­nie jak to było w waka­cje, należy się spo­dzie­wać małej ilo­ści plam, pochodni, czy pro­tu­be­ran­cji, na tar­czy naszej gwiazdy. Słońce bowiem znaj­duje się w sta­nie powol­nego wzro­stu aktyw­no­ści w 25 cyklu jede­na­sto­let­niej aktywności. 

Nato­miast ciemne, pra­wie bez­k­się­ży­cowe noce, dogodne do obser­wa­cji astro­no­micz­nych, wystą­pią w pierw­szej deka­dzie wrze­śnia, bowiem Księ­życ roz­pocz­nie ten mie­siąc podą­ża­jąc do nowiu, który przy­pad­nie w dniu 7.IX. o godz. 02.52, pierw­sza kwa­dra 13.IX. o godz. 22.39, peł­nia będzie 21.IX. o godz. 01.55 i ostat­nia kwa­dra 29.IX. o godz. 03.57. Księ­życ będzie w pery­geum (naj­bli­żej nas) 11.IX. o godz. 12, a w apo­geum (naj­da­lej od Ziemi) 26.IX. o godz. 24. 

Jeśli cho­dzi o pla­nety, to Mer­ku­rego można będzie obser­wo­wać bar­dzo nisko nad zachod­nim hory­zon­tem nieba przez cały mie­siąc, a 14.IX. będzie w naj­więk­szej elon­ga­cji wschod­niej (27 stopni), czyli odle­gło­ści kąto­wej od Słońca.

Podob­nie Wenus, z tym że prze­bywa znacz­nie wyżej na nie­bie niż Mer­kury, możemy ją obser­wo­wać przez dwie godziny po zacho­dzie naszej dzien­nej gwiazdy. 

Mars kryje się w pro­mie­niach Słońca i pojawi się nam na poran­nym nie­bie dopiero w poło­wie listopada. 

Nato­miast w gwiaz­do­zbio­rze Kozio­rożca, możemy obser­wo­wać przez całą noc Jowi­sza, ze swoją wspa­niałą gro­madką gali­le­uszo­wych księ­ży­ców. Przed nim, dziel­nie kro­czy na nie­bie Saturn, przy­stro­jony w pier­ście­nie z naj­więk­szym sate­litą w ukła­dzie sło­necz­nym Tyta­nem, któ­rych to możemy podzi­wiać już przez nie­wielką lunetę. 

Uran będzie widoczny od pół­nocy w gwiaz­do­zbio­rze Byka, bowiem dopiero w dniu 5.XI. będzie w opo­zy­cji do Słońca. Nato­miast w gwiaz­do­zbio­rze Wod­nika, prak­tycz­nie przez całą noc można obser­wo­wać Nep­tuna, który 14.IX. będzie w opo­zy­cji do Słońca, ale do jego obser­wa­cji trzeba się już posłu­żyć cho­ciażby małą lunetką. 

Aby w tym powa­ka­cyj­nym mie­siącu, móc obser­wo­wać Słońce, Księ­życ i pla­nety, naj­ła­twiej będzie można sko­rzy­stać z lunet Mło­dzie­żo­wego Obser­wa­to­rium Astro­no­micz­nego w Nie­po­ło­mi­cach, które aktu­al­nie jest już otwarte dla publicz­no­ści – szcze­gól­nie pole­cam Mało­pol­ską Noc Astro­no­miczną 24 wrze­śnia, bowiem wtedy też znaj­dziemy się nie­omal na progu paź­dzier­nika, okresu – miejmy nadzieję – praw­dzi­wie Babiego Lata i roz­po­czy­na­ją­cego się nowego roku aka­de­mic­kiego. Na zakoń­cze­nie przy­po­mnijmy sobie sta­ro­pol­skie przysłowie: 

Jesień tego nie zro­dzi, czego wio­sna nie zasiała”

Wschody i zachody Księ­życa  – Wrze­sień i Paź­dzier­nik 2021
Wschody i zachody Słońca w Kra­ko­wie – Wrze­sień 2021

Adam Micha­lec w Nie­po­ło­mi­cach, 2 sierp­nia 2021