Wakacyjne niebo – lato 2018

Zamieszczony przez w dniu 26 czerwca 2018

Wakacyjne niebo – lato 2018

Spoj­rze­nie w waka­cyjne niebo 2018

Latem, w okre­sie urlo­pów i waka­cji, jak zwy­kle będziemy mak­sy­mal­nie sta­rać się, każ­dego dnia, korzy­stać z dobro­dziejstw sło­necz­nego nieba. Rze­czy­wi­ście, jest to bowiem okres dłu­gich dni – cho­ciaż już nie tak dłu­gich jak dni czerw­cowe – mamy nadal krót­kie noce, które nie­zbyt sprzy­jają obser­wa­cjom astro­no­micz­nym. Tym nie mniej, wiele cie­ka­wych zja­wisk będziemy mogli zaob­ser­wo­wać na nie­bie w okre­sie tego­rocz­nych waka­cji, z któ­rych nie­wąt­pli­wie na spe­cjalne wyróż­nie­nie, zasłu­gują: z koń­cem lipca cał­ko­wite zaćmie­nie Księ­życa, a w dru­giej deka­dzie sierp­nia słynne Per­se­idy. Posta­rajmy się w tym celu wyko­rzy­stać wolny czas, a być może pogoda dosto­suje się do naszych ocze­ki­wań. Zatem z głową pod­nie­sioną do góry, spójrzmy co tam na naszej sfe­rycz­nej sce­nie szy­kuje nam pogodne niebo.

W waka­cje, na połu­dniowo-wschod­nim nie­bie, gdy dobrze się ściemni, a w lipcu to dopiero około godz. 23, kró­luje tzw. Trój­kąt letni. Two­rzą go trzy gwiazdy pierw­szej wiel­ko­ści: Deneb, WegaAltair. Należą one, w kolej­no­ści, do gwiaz­do­zbio­rów: Łabę­dzia, LiryOrła. W trój­ką­cie tym, naj­wy­żej nad hory­zon­tem, mie­ści się pra­wie w cało­ści Łabędź (jego jasne gwiazdy two­rzą krzyż), na prawo, nieco poni­żej Lira i u dołu Orzeł.
Przez wszyst­kie te trzy gwiaz­do­zbiory, w ich tle, prze­biega Droga Mleczna, czyli nasza Galak­tyka. Aby ją na nie­bie dostrzec, wystar­czy tylko sprawne oko i poświę­ce­nie paru chwil w późny pogodny wie­czór, ale z dala od miej­skich świa­teł.

W dru­gim tygo­dniu waka­cji, w dniu 6 lipca o godz. 19, Zie­mia na orbi­cie oko­ło­sło­necz­nej znaj­dzie się naj­da­lej od Słońca (w aphe­lium), w odle­gło­ści ponad 152 mln km. Nato­miast Słońce w swej „wędrówce” po Eklip­tyce podąża powoli ku rów­ni­kowi nie­bie­skiemu, przez co jego dekli­na­cja będzie sys­te­ma­tycz­nie maleć, a w związku z tym, dni staną się coraz to krót­sze.
W Mało­pol­sce, w dniu 1 lipca Słońce wscho­dzi o godz. 4.35, a zacho­dzi o godz. 20.52, czyli dzień będzie trwał 16 godzin i 17 minut. Będzie już krót­szy od naj­dłuż­szego dnia w roku o 6 minut; nato­miast 31 sierp­nia Słońce wscho­dzi o 5.54, a zacho­dzi o 19.26, czyli będzie nam świe­ciło przez 13 godzin i 32 minuty: zatem przez waka­cje ubę­dzie nam dnia o 2 godziny i 45 minut.
W mię­dzy­cza­sie zaś, Słońce w swej „wędrówce” wśród zna­ków Zodiaku, przej­dzie 22 lipca o godz. 22.10, ze znaku Raka w znak Lwa, a w mie­siąc póź­niej, 23 sierp­nia o godz. 05.14 wstąpi w znak Panny.

Ponadto, 13 lipca i 11 sierp­nia wystą­pią czę­ściowe zaćmie­nia Słońca, u nas nie­wi­doczne.

Jeśli zaś cho­dzi o aktyw­ność magne­tyczną Słońca, to utrzy­muje się ona na niskim pozio­mie. Nieco zwięk­szona może wystą­pić na prze­ło­mie lipca i sierp­nia, czego widomą oznaką będzie nie­wielki wzrost ilo­ści plam i roz­bły­sków w fotos­fe­rze Słońca. Nato­miast zawsze należy się liczyć z nie­spo­dzian­kami z jego strony, co zaowo­cuje moż­li­wo­ścią zaob­ser­wo­wa­nia w Mało­pol­sce zorzy polar­nej.

Księ­życ nato­miast roz­pocz­nie i zakoń­czy waka­cje tuż po pełni. Kolej­ność jego faz w lipcu będzie nastę­pu­jąca:

  • ostat­nia kwa­dra 6.VII. o godz. 09.51
  • nów 13.VII. o godz. 04.48
  • pierw­sza kwa­dra 19.VII. o godz. 21.52
  • peł­nia 27.VII. o godz. 22.20.

sierp­niu zaś:

  • ostat­nia kwa­dra 4.VIII. o godz. 20.18
  • nów 11.VIII. o godz. 11.58
  • pierw­sza kwa­dra 18.VIII. o godz.09.49
  • peł­nia 26.VIII. o godz. 13.56.

 

pery­geum (naj­bli­żej Ziemi) znaj­dzie się Księ­życ 13.VII. o godz. 10 oraz 10.VIII. o godz. 20. W apo­geum (naj­da­lej od Ziemi) będzie 27.VII. o godz. 08, oraz 23.VIII. o godz. 13.

Warto też pamię­tać, że 20 lipca minie już 49 lat, od kiedy to sta­tek Apollo 11 wylą­do­wał na Księ­życu, a dzień póź­niej, stopy czło­wieka (Neil Arm­strong i Buzz Aldrin) po raz pierw­szy dotknęły powierzchni Srebr­nego Globu. Wypada zatem spoj­rzeć bar­dziej sen­ty­men­tal­nie na naszego natu­ral­nego sate­litę, będą­cego aktu­al­nie rezer­wa­tem ści­słym, gdzie jak głosi legenda, wciąż na nowych śmiał­ków (dotych­czas było ich tylko 12) czeka nasz Mistrz Twar­dow­ski.
Ponadto, 27 lipca wystąpi cał­ko­wite zaćmie­nie Księ­życa, naj­dłuż­sze w XXI wieku, które w Pol­sce będzie widoczne. Począ­tek zaćmie­nia cał­ko­wi­tego przy­pad­nie w Mało­pol­sce z chwilą jego wschodu, czyli o godz. 20.23. Mak­si­mum zaćmie­nia nastąpi o godz. 22.22, a koniec zaćmie­nia cał­ko­wi­tego o godz. 24.19, czyli już po pół­nocy. Koniec zaćmie­nia czę­ścio­wego: 28.VII. o godz. 01.30.

Jeśli zaś cho­dzi o pla­nety, to:

  • Mer­ku­rego będzie można obser­wo­wać na wie­czor­nym nie­bie nisko nad zachod­nim hory­zon­tem, przez cały lipiec. Potem skryje się w pro­mie­niach Słońca, by poja­wić się w ostat­niej deka­dzie sierp­nia na poran­nym nie­bie.
  • Wenus, przez całe waka­cje – jako Gwiazda Wie­czorna – widoczna jest na wie­czor­nym nie­bie, już w parę minut po zacho­dzie Słońca. W dniu 9 lipca o godz. 21, Wenus zbliży się do Regu­lusa, naj­ja­śniej­szej gwiazdy w Lwie, na odle­głość nieco ponad jeden sto­pień.
  • Mars, w cza­sie waka­cji, bry­lu­jąc cegla­stym kolo­rem, będzie dobrze widoczny w gwiaz­do­zbio­rze Kozio­rożca, przez całą noc. 27 lipca znaj­dzie się w wiel­kiej opo­zy­cji do Słońca, w odle­gło­ści 57,1 mln km od Ziemi. To rzadka oka­zja do obser­wa­cji “kana­łów” na jego powierzchni, bowiem tak bli­sko naszej pla­nety będzie dopiero 15.IX.2035 roku. Tegoż dnia, czyli 27.VII. o pół­nocy, do Marsa zbliży się Księ­życ jesz­cze czę­ściowo zaćmiony, na odle­głość 7 stopni. Będzie co obser­wo­wać!!
  • na wie­czor­nym nie­bie, w gwiaz­do­zbio­rze Wagi, możemy obser­wo­wać Jowi­sza ze swoją gro­madką gali­le­uszo­wych księ­ży­ców. Z upły­wem dni waka­cyj­nych, będzie widoczny stop­niowo coraz to niżej nad zachod­nim hory­zon­tem.
  • Saturn przy­stro­jony w pier­ście­nie, które możemy podzi­wiać już przez nie­wielką lunetę, gości w gwiaz­do­zbio­rze Strzelca. Po czerw­co­wej opo­zy­cji, możemy go obser­wo­wać na noc­nym nie­bie przez cały okres waka­cji.
  • nato­miast UranNep­tun widoczne będą w dru­giej poło­wie nocy, odpo­wied­nio w gwiaz­do­zbio­rach Ryb i Wod­nika. Koń­cówka waka­cji będzie szcze­gól­nie dobrym okre­sem do obser­wa­cji tych pla­net, w związku z ich prze­by­wa­niem bli­sko opo­zy­cji: Nep­tun – 7.IX., a Uran – 24.X. Aby te pla­nety dostrzec, musimy się posłu­żyć cho­ciażby lor­netką, a naj­le­piej sto­su­jąc do obser­wa­cji lunetę taką, jaką dys­po­nuje Mło­dzie­żowe Obser­wa­to­rium Astro­no­miczne (tel.12–2811-561) w Nie­po­ło­mi­cach.

 

W dru­giej poło­wie lipca, z mak­si­mum 28.VII., można obser­wo­wać powolne mete­ory z roju Akwa­ry­dów, któ­rych radiant leży w gwiaz­do­zbio­rze Wod­nika; w obser­wa­cjach wie­czor­nych będzie nam prze­szka­dzał Księ­życ w pełni.
Nato­miast od 17 lipca do 24 sierp­nia pro­mie­niują – znane od stu­leci – Per­se­idy, zwane też łzami św. Waw­rzyńca. Główne, roz­cią­głe ich mak­si­mum wystąpi w dzień 12 i nocą 12/13 sierp­nia. Obser­wa­cjom nie będzie prze­szka­dzał Księ­życ po nowiu, który zaj­dzie o godz. 21. Zapra­szam wie­czo­rem na Rynek w Nie­po­ło­mi­cach, jak w roku ubie­głym, do wspól­nych obser­wa­cji tego słyn­nego roju mete­orów – warto bowiem zarwać tro­chę nocy, z nie­dzieli na ponie­dzia­łek, aby zoba­czyć tak liczne „spa­da­jące gwiazdy”. Pamię­tajmy też o sta­ro­pol­skim przy­sło­wiu:

W sierp­niu wszelki zby­tek – nie idzie w poży­tek”

 

Adam Micha­lec