Spojrzenie na wrześniowe niebo 2019

Zamieszczony przez w dniu 01 września 2019

Spojrzenie na wrześniowe niebo 2019

Adam Micha­lec, wrze­sień 2019

Jeśli wrze­sień będzie cie­pły i suchy – pew­nie paź­dzier­nik nie oszczę­dzi nam plu­chy

To przy­sło­wie budzi w nas nadzieję, iż po gorą­cym lecie, cze­kać nas będzie czas pięk­nej, sta­bil­nej i praw­dzi­wie jesien­nej pogody. Wrze­sień, poza wyda­rze­niami histo­rycz­nymi, zwią­zany jest z powro­tem dzieci i mło­dzieży do zre­for­mo­wa­nych szkół, zaś na nie­bie, to okres rów­no­wagi mię­dzy dłu­go­ścią dnia i nocy. Te ostat­nie, są już coraz dłuż­sze i czę­sto bez­chmurne, co sprzyja obser­wa­cjom astro­no­micz­nym. Wiele cie­ka­wych zja­wisk będziemy mogli zaob­ser­wo­wać na wrze­śnio­wym nie­bie. Posta­rajmy się w tym celu wyko­rzy­stać, z dala od miej­skich świa­teł, wolny wie­czór, aby cho­ciaż przez chwilę spoj­rzeć w roz­gwież­dżone niebo, by podzi­wiać gołym okiem Drogę Mleczną, roz­cią­ga­jącą się przez cały nie­bo­skłon, od pół­noc­nego do połu­dnio­wego hory­zontu.

Korzy­sta­li­śmy, na ile to było tylko moż­liwe, z uro­ków tego­rocz­nego lata, a tym­cza­sem – ani nie spo­strze­gli­śmy się kiedy – Słońce w swej wędrówce po Eklip­tyce sys­te­ma­tycz­nie podą­żało ku rów­ni­kowi nie­bie­skiemu, przez co jego dekli­na­cja – czyli wyso­kość nad rów­ni­kiem – malała, a w związku z tym, dni sta­wały się nie­ubła­ga­nie coraz to krót­sze. Nad ranem, 23 wrze­śnia o godz. 09.50, Słońce znaj­dzie się na rów­niku nie­bie­skim – w punk­cie Wagi – po czym “przej­dzie” z pół­kuli pół­noc­nej nieba na połu­dniową i tym samym roz­pocz­nie się astro­no­miczna jesień.
Nie­za­leż­nie od tego faktu, w Nie­po­ło­mi­cach w dniu 1 wrze­śnia, Słońce wscho­dzi o godz. 5.54 a zacho­dzi o godz. 19.25, nato­miast 30 wrze­śnia, wscho­dzi o godz. 6.38 a zacho­dzi o 18.21, zatem w ciągu tego mie­siąca ubę­dzie nam dnia w Mało­pol­sce o 108 minut! Skut­kiem ist­nie­nia zja­wi­ska refrak­cji w atmos­fe­rze ziem­skiej – wszyst­kie obiekty na nie­bie widzimy wyżej niż są one w rze­czy­wi­sto­ści – fak­tyczne zrów­na­nie dłu­go­ści dnia z nocą będzie dopiero 25/26 wrze­śnia. Ponadto, w pią­tek 27 wrze­śnia, pla­no­wana jest Mało­pol­ska Noc Naukow­ców – będą m. innymi: drzwi otwarte w MOA w Nie­po­ło­mi­cach, OA UJ na Bie­la­nach. Oby tylko dopi­sały nam wtedy humory, a przede wszyst­kim pogoda obser­wa­cyjna.

Jeśli cho­dzi o stan aktyw­no­ści magne­tycz­nej naszej gwiazdy, to w tym mie­siącu, podob­nie jak to było w waka­cje, należy się spo­dzie­wać braku, lub ewen­tu­al­nie bar­dzo małej ilo­ści plam, pochodni, czy pro­tu­be­ran­cji, na tar­czy naszej gwiazdy. Słońce bowiem znaj­duje się bowiem w sta­nie mini­mal­nej aktyw­no­ści, mię­dzy 24 a 25 cyklem jede­na­sto­let­niej aktyw­no­ści.

Nato­miast ciemne, pra­wie bez­k­się­ży­cowe noce, dogodne do obser­wa­cji astro­no­micz­nych, wystą­pią w pierw­szym i ostat­nim tygo­dniu wrze­śnia, bowiem Księ­życ roz­pocz­nie ten mie­siąc po sierp­nio­wym nowiu, podą­ża­jąc do pierw­szej kwa­dry, która przy­pad­nie w dniu 6.IX. o godz. 05.10, peł­nia będzie 14.IX. o godz. 06.33, ostat­nia kwa­dra 22.IX. o godz. 04.41 i nów 28.IX. o godz. 20.26.

Księ­życ znaj­dzie się w apo­geum (naj­da­lej od Ziemi) 13.IX. o godz. 16, a w pery­geum (naj­bli­żej nas) będzie 28.IX. o godz. 04. Nato­miast kolejno: 8.IX. Księ­życ zakryje Saturna, a 9.IX. Plu­tona. U nas wie­czo­rami, widoczne będą nie­stety tylko ich wza­jemne zbli­że­nia na nie­bie.

Jeśli cho­dzi o pla­nety, to:

  • Mer­ku­rego można będzie obser­wo­wać bar­dzo nisko nad zachod­nim hory­zon­tem nieba, ale dopiero w ostat­nim tygo­dniu wrze­śnia.
  • WenusMars kryją się w pro­mie­niach Słońca i są w tym mie­siącu nie­wi­doczne z Ziemi.
  • W gwiaz­do­zbio­rze Wężow­nika, możemy obser­wo­wać na wie­czor­nym nie­bie Jowi­sza, ze swoją wspa­niałą gro­madką gali­le­uszo­wych księ­ży­ców.
  • Za nim, dziel­nie kro­czy na nie­bie Saturn, przy­stro­jony w pier­ście­nie z sate­litą Tyta­nem, któ­rych to możemy podzi­wiać już przez nie­wielką lunetę, bowiem gości on w gwiaz­do­zbio­rze Strzelca. Po połu­dniu w dniu 8.IX. Księ­życ zakryje Saturna, a u nas, tegoż dnia z wie­czora, można będzie obser­wo­wać tylko ich zbli­że­nie na nie­bo­skło­nie.
  • Uran będzie widoczny od pół­nocy w gwiaz­do­zbio­rze Byka, bowiem dopiero w dniu 28.X. będzie w opo­zy­cji do Słońca.
  • W gwiaz­do­zbio­rze Wod­nika, przez całą noc można obser­wo­wać Nep­tuna, który 10.IX. będzie w opo­zy­cji do Słońca, ale do jego obser­wa­cji trzeba się już posłu­żyć cho­ciażby małą lunetką.

Aby w tym powa­ka­cyj­nym mie­siącu, móc obser­wo­wać Księ­życ i jego zbli­że­nia do pla­net, naj­ła­twiej będzie sko­rzy­stać z lunet Mło­dzie­żo­wego Obser­wa­to­rium Astro­no­micz­nego w Nie­po­ło­mi­cach, które aktu­al­nie jest w prze­bu­do­wie przy ul. Miko­łaja Koper­nika. Szcze­gól­nie tu pole­cam Mało­pol­ską Noc Naukow­ców – 27 wrze­śnia, bowiem wtedy też znaj­dziemy się szczę­śli­wie nie­omal u progu paź­dzier­nika, okresu – miejmy nadzieję – praw­dzi­wie Babiego Lata i roz­po­czy­na­ją­cego się nowego roku aka­de­mic­kiego. Na zakoń­cze­nie zapa­mię­tajmy sta­ro­pol­skie przy­sło­wie:

Tej jesieni, świat się zmieni

 

Wschody i zachody Słońca – wrze­sień 2019 [PDF]