Spojrzenie na wrześniowe niebo 2018

Zamieszczony przez w dniu 03 września 2018

Spojrzenie na wrześniowe niebo 2018

Adam Micha­lec, wrze­sień 2018

 

Jaki pierw­szy wrze­sień – taka będzie jesień…

To przy­sło­wie budzi w nas nadzieję, iż po gorą­cym lecie, cze­kać nas będzie praw­do­po­dob­nie czas pięk­nej, sta­bil­nej i praw­dzi­wie jesien­nej pogody. Wrze­sień, poza wyda­rze­niami histo­rycz­nymi, zwią­zany jest z powro­tem dzieci i mło­dzieży do zre­for­mo­wa­nych szkół, zaś na nie­bie, to okres rów­no­wagi mię­dzy dłu­go­ścią dnia i nocy. Te ostat­nie, są już coraz dłuż­sze i czę­sto bez­chmurne, co sprzyja obser­wa­cjom astro­no­micz­nym. Wiele cie­ka­wych zja­wisk będziemy mogli zaob­ser­wo­wać na wrze­śnio­wym nie­bie. Posta­rajmy się w tym celu koniecz­nie wyko­rzy­stać, z dala od miej­skich świa­teł, wolny wie­czór lub wcze­sny ranek, aby cho­ciaż przez chwilę spoj­rzeć w roz­gwież­dżone niebo, by podzi­wiać gołym okiem, Drogę Mleczną czyli naszą Galak­tykę, roz­cią­ga­jącą się przez cały nie­bo­skłon, od pół­noc­nego zachodu do połu­dnio­wego wschodu. Na prawdę warto!

Korzy­sta­li­śmy, na ile to było tylko moż­liwe, z uro­ków tego­rocz­nego lata, a tym­cza­sem – ani nie spo­strze­gli­śmy się kiedy – Słońce w swej wędrówce po eklip­tyce sys­te­ma­tycz­nie podą­żało ku rów­ni­kowi nie­bie­skiemu, przez co jego dekli­na­cja – czyli wyso­kość nad rów­ni­kiem – malała, a w związku z tym, dni sta­wały się nie­ubła­ga­nie coraz to krót­sze. Nad ranem, 23 wrze­śnia o godz. 03.54, Słońce znaj­dzie się na rów­niku nie­bie­skim – w punk­cie Wagi – po czym przej­dzie z pół­kuli pół­noc­nej nieba na połu­dniową i tym samym roz­pocz­nie się astro­no­miczna jesień.
Nie­za­leż­nie od tego faktu, w Nie­po­ło­mi­cach w dniu 1 wrze­śnia, Słońce wscho­dzi o godz. 5.55 a zacho­dzi o godz. 19.24, nato­miast 30 wrze­śnia, wscho­dzi o godz. 6.39 a zacho­dzi o 18.21, zatem w ciągu tego mie­siąca ubę­dzie nam dnia w Mało­pol­sce o 107 minut! Skut­kiem ist­nie­nia zja­wi­ska refrak­cji w atmos­fe­rze ziem­skiej – wszyst­kie obiekty na nie­bie widzimy wyżej niż są one w rze­czy­wi­sto­ści – fak­tyczne zrów­na­nie dłu­go­ści dnia z nocą będzie dopiero 25 wrze­śnia.

W pią­tek 28 wrze­śnia, pla­no­wana jest Mało­pol­ska Noc Naukow­ców – będą m. innymi: drzwi otwarte w MOA w Nie­po­ło­mi­cach, OA UJ na Bie­la­nach, czy pokazy uru­cho­mie­nia waha­dła Foucaulta ilu­stru­jące rota­cję Ziemi, w Pol­skim Naro­do­wym Pan­te­onie, czyli w kościele św. św. Pio­tra i Pawła, przy ul. Grodz­kiej w Kra­ko­wie (początki pre­lek­cji o godz. 19, 20 i 21). Oby tylko dopi­sały nam wtedy humory, a przede wszyst­kim pogoda obser­wa­cyjna.

Jeśli cho­dzi o stan aktyw­no­ści magne­tycz­nej naszej gwiazdy, to w tym mie­siącu, podob­nie jak to było w waka­cje, należy się spo­dzie­wać braku, ewen­tu­al­nie małej ilo­ści plam, pochodni, czy pro­tu­be­ran­cji, na tar­czy naszej gwiazdy. Słońce bowiem weszło w stan mini­mal­nej aktyw­no­ści, mię­dzy 24 a 25 cyklem jede­na­sto­let­niej aktyw­no­ści.

Ciemne, bez­k­się­ży­cowe noce, dogodne do obser­wa­cji astro­no­micz­nych, wystą­pią na prze­ło­mie pierw­szej i dru­giej dekady wrze­śnia, bowiem Księ­życ roz­pocz­nie ten mie­siąc po sierp­nio­wej pełni, podą­ża­jąc do ostat­niej kwa­dry, która przy­pad­nie w dniu 3.IX. o godz. 04.37, nów będzie 9.IX. o godz.20.01, pierw­sza kwa­dra 17.IX. o godz.01.15 i peł­nia 25.IX. o godz. 04.52. Księ­życ znaj­dzie się w pery­geum (naj­bli­żej Ziemi) 8.IX. o godz.03, a w apo­geum (naj­da­lej od nas) będzie 20.IX. o godz.03. Nato­miast na godzinę przed ostat­nią kwa­drą 3.IX., Księ­życ zakryje Alde­ba­rana, naj­ja­śniej­szą gwiazdę w kon­ste­la­cji Byka. U nas, nad ranem 3.IX. widoczne będzie tylko ich zbli­że­nie na nie­bie.

Jeśli cho­dzi o pla­nety, to:

  • Mer­ku­rego możemy obser­wo­wać bar­dzo nisko nad hory­zon­tem poran­nego nieba, tylko w pierw­szym tygo­dniu wrze­śnia, potem skryje się on w pro­mie­niach Słońca,
  • Wenus, jako Gwiazda Wie­czorna, kró­luje nisko na zachod­nim nie­bie, zacho­dząc ponad godzinę po Słońcu, a z upły­wem dni, będzie dostępna coraz niżej nad hory­zon­tem. W dniu 2 wrze­śnia zbliży się do Spiki, naj­ja­śniej­szej gwiazdy w kon­ste­la­cji Panny, na odle­głość pół­tora stop­nia. Ponadto, wie­czo­rem 21 wrze­śnia, osią­gnie mak­si­mum swej jasno­ści na nie­bie.
  • Czer­wo­na­wego Marsa, po lip­co­wej opo­zy­cji, będzie można obser­wo­wać przez całą noc, w gwiaz­do­zbio­rze Kozio­rożca. Ponadto w dniu 20 wrze­śnia zbliży się doń Księ­życ na odle­głość 5 stopni. Jowisz, gości w gwiaz­do­zbio­rze Wagi, a dostrze­żemy go nad połu­dniowo-zachod­nim hory­zon­tem. Ponadto w dniu 14.IX. zbliży się do niego Księ­życ na odle­głość 4 stopni.
  • Saturn, przy­stro­jony w pier­ście­nie, świeci na tle gwiaz­do­zbioru Strzelca, a dostrze­żemy go przez cały mie­siąc na wie­czor­nym nie­bie, aż do pół­nocy. W dniu 17.IX. do pla­nety zbliży się na odle­głość 2 stopni Księ­życ, będący dzień po pierw­szej kwa­drze.
  • Uran będzie widoczny pra­wie przez całą noc w gwiaz­do­zbio­rze Byka, bowiem dopiero w dniu 24.X. będzie w opo­zy­cji do Słońca.
  • W gwiaz­do­zbio­rze Wod­nika, przez całą noc można obser­wo­wać Nep­tuna, który 7.IX. będzie w opo­zy­cji do Słońca, ale do jego obser­wa­cji trzeba się już posłu­żyć cho­ciażby małą lunetką.

 

Aby w tym powa­ka­cyj­nym mie­siącu, móc obser­wo­wać Księ­życ i jego zbli­że­nia do pla­net, naj­ła­twiej będzie sko­rzy­stać z lunet Mło­dzie­żo­wego Obser­wa­to­rium Astro­no­micz­nego w Nie­po­ło­mi­cach, które się mie­ści przy ul. Miko­łaja Koper­nika 2 (tel. 12–281-15–61) – szcze­gól­nie tu pole­cam Mało­pol­ską Noc Astro­no­miczną 29 wrze­śnia, bowiem wtedy też znaj­dziemy się szczę­śli­wie nie­omal u progu paź­dzier­nika, okresu – miejmy nadzieję – praw­dzi­wie Babiego Lata i roz­po­czy­na­ją­cego się nowego roku aka­de­mic­kiego. Na zakoń­cze­nie zapa­mię­tajmy sta­ro­pol­skie przy­sło­wie:

Jesień tego nie zro­dzi, czego wio­sna nie zasiała

 

Wschody i zachody Księ­życa – wrze­sień i paź­dzier­nik 2018 [PDF]

Wschody i zachody Słońca – wrze­sień 2018 [PDF]