Spojrzenie na wrześniowe niebo 2017

Zamieszczony przez w dniu 02 września 2017

Spojrzenie na wrześniowe niebo 2017

Adam Micha­lec, Gazeta Nie­po­ło­micka, wrze­sień 2017

Gdy wrze­sień z pogodą zaczyna, zwy­kle przez mie­siąc pogoda trzyma” -

to przy­sło­wie budzi w nas nadzieję, iż po cie­płym, chwi­lami gorą­cym, ale i mokrym lecie, cze­kać nas będzie czas pięk­nej, sta­bil­nej i praw­dzi­wie jesien­nej pogody. Wrze­sień, poza wyda­rze­niami histo­rycz­nymi, zwią­zany jest z powro­tem dzieci i mło­dzieży do zapo­wie­dzia­nych, jesz­cze koń­cem czerwca, nowo zre­for­mo­wa­nych szkół, zaś na nie­bie, to okres rów­no­wagi mię­dzy dłu­go­ścią dnia i nocy. Te ostat­nie, są już coraz dłuż­sze i czę­sto bez­chmurne, co sprzyja obser­wa­cjom astro­no­micz­nym. Wiele cie­ka­wych zja­wisk będziemy mogli zaob­ser­wo­wać na wrze­śnio­wym nie­bie. Posta­rajmy się w tym celu koniecz­nie wyko­rzy­stać, z dala od miej­skich świa­teł, jakiś wolny wie­czór lub wcze­sny ranek, aby cho­ciaż przez chwilę spoj­rzeć w roz­gwież­dżone niebo, aby podzi­wiać nawet gołym okiem, Drogę Mleczną czyli naszą Galak­tykę.

Korzy­sta­li­śmy, na ile to było tylko moż­liwe, z uro­ków tego­rocz­nego lata, a tym­cza­sem – ani nie spo­strze­gli­śmy się kiedy – Słońce w swej wędrówce po eklip­tyce sys­te­ma­tycz­nie podą­żało ku rów­ni­kowi nie­bie­skiemu, przez co jego dekli­na­cja – czyli wyso­kość nad rów­ni­kiem – malała, a w związku z tym, dni sta­wały się nie­ubła­ga­nie coraz to krót­sze. Wie­czo­rem 22 wrze­śnia o godz. 22.02, Słońce znaj­dzie się na rów­niku nie­bie­skim – w punk­cie Wagi – potem przej­dzie z pół­kuli pół­noc­nej nieba na połu­dniową i tym samym roz­pocz­nie się astro­no­miczna jesień.
Nie­za­leż­nie od tego faktu, w Nie­po­ło­mi­cach w dniu 1 wrze­śnia, Słońce wscho­dzi o godz. 5.55 a zacho­dzi o godz. 19.23, nato­miast 30 wrze­śnia, wscho­dzi o godz. 6.39 a zacho­dzi o 18.20, zatem w ciągu tego mie­siąca ubę­dzie nam dnia w Mało­pol­sce aż o 107 minut!
Skut­kiem ist­nie­nia zja­wi­ska refrak­cji w atmos­fe­rze ziem­skiej – wszyst­kie obiekty na nie­bie widzimy wyżej niż są one w rze­czy­wi­sto­ści – fak­tyczne zrów­na­nie dłu­go­ści dnia z nocą będzie dopiero 25 wrze­śnia.

W pią­tek 29 wrze­śnia, pla­no­wana jest Mało­pol­ska Noc Naukow­ców – będą m. innymi: “drzwi otwarte” w MOA w Nie­po­ło­mi­cach, OA UJ na Bie­la­nach, czy pokazy uru­cho­mie­nia waha­dła Foucaulta ilu­stru­jące rota­cję Ziemi, w pol­skim Pan­te­onie czyli w kościele św. św. Pio­tra i Pawła, przy ul. Grodz­kiej w Kra­ko­wie (początki pre­lek­cji o godz. 19, 20 i 21). Oby tylko dopi­sały nam wtedy humory, a przede wszyst­kim pogoda obser­wa­cyjna.

Jeśli cho­dzi o stan aktyw­no­ści magne­tycz­nej naszej gwiazdy, to w tym mie­siącu, podob­nie jak to było w sierp­niu, możemy się spo­dzie­wać małej ilo­ści plam, pochodni, czy pro­tu­be­ran­cji. Mogą się jed­nak zda­rzyć roz­bły­ski rent­ge­now­skie i wyrzuty pla­zmy ze Słońca w prze­strzeń mię­dzy­pla­ne­tarną, szcze­gól­nie w poło­wie wrze­śnia, które mogą mani­fe­sto­wać się u nas w postaci zorzy polar­nej.

Ciemne, bez­k­się­ży­cowe noce, dogodne do obser­wa­cji astro­no­micz­nych, wystą­pią na prze­ło­mie dru­giej i trze­ciej dekady wrze­śnia, bowiem Księ­życ roz­pocz­nie ten mie­siąc po pierw­szej kwa­drze podą­ża­jąc do pełni, która przy­pad­nie w dniu 6.IX. o godz. 09.03.
Ostat­nia kwa­dra przy­pada 13.IX. o godz.08.25, nów 20.IX. o godz.07.30 i pierw­sza kwa­dra 28.IX. o godz.04.54.
Księ­życ znaj­dzie się w pery­geum (naj­bli­żej Ziemi) 13.IX. o godz.18, a w apo­geum (naj­da­lej od nas) będzie Srebrny Glob 27.IX. o godz.09.
Nato­miast na dwa dni przed nowiem 18.IX., Księ­życ zakryje w kolej­no­ści: Wenus, Marsa i Mer­ku­rego oraz Regu­lusa, naj­ja­śniej­szą gwiazdę w kon­ste­la­cji Lwa. U nas, nad ranem 18.IX., widoczne będą tylko ich zbli­że­nia na nie­bie.

Jeśli cho­dzi o pla­nety, to:

  • Mer­ku­rego możemy obser­wo­wać bar­dzo nisko nad hory­zon­tem poran­nego nieba od 4.IX. do 28.IX., wcze­śniej i potem kryje się on w pro­mie­niach Słońca. Naj­lep­sze warunki do jego obser­wa­cji będą w poło­wie wrze­śnia, bowiem 12.IX. będzie kątowo naj­da­lej od Słońca (18 stopni elon­ga­cja zachod­nia),
  • Wenus, jako Jutrzenka, kró­luje nisko na wschod­nim nie­bie, poprze­dza­jąc o godzinę wschód Słońca, a z upły­wem dni, będzie dostępna coraz niżej nad hory­zon­tem,
  • czer­wo­na­wego Marsa, też będzie można obser­wo­wać na poran­nym nie­bie, ale któ­rego znaj­dziemy dopiero od dru­giej dekady w gwiaz­do­zbio­rze Lwa,
  • Jowisz gości w gwiaz­do­zbio­rze Panny, a dostrze­żemy go nisko nad zachod­nim hory­zon­tem. Ponadto w dniu 5.IX. zbliży się do naj­ja­śniej­szej gwiazdy w tym gwiaz­do­zbio­rze – Spiki,
  • Saturn, przy­stro­jony w pier­ście­nie, świeci na tle gwiaz­do­zbioru Wężow­nika, a dostrze­żemy go przez cały mie­siąc na wie­czor­nym nie­bie, aż do pół­nocy. W dniu 27.IX. do pla­nety zbliży się na odle­głość 3 stopni Księ­życ, będący w pierw­szej kwa­drze,
  • Uran będzie widoczny pra­wie przez całą noc w gwiaz­do­zbio­rze Ryb, bowiem w dniu 19.X. będzie w opo­zy­cji do Słońca,
  • w gwiaz­do­zbio­rze Wod­nika, przez całą noc można obser­wo­wać Nep­tuna, który 5.IX. będzie w opo­zy­cji, ale do jego obser­wa­cji trzeba się już posłu­żyć cho­ciażby małą lunetką.

Aby obser­wo­wać Księ­życ i jego zbli­że­nia do pla­net, naj­ła­twiej będzie sko­rzy­stać z lunet Mło­dzie­żo­wego Obser­wa­to­rium Astro­no­micz­nego w Nie­po­ło­mi­cach, miesz­czą­cego się przy ul. Miko­łaja Koper­nika 2 (tel. 12–281-15–61) – szcze­gól­nie pole­cam Mało­pol­ską Astro­no­miczną Noc 29 wrze­śnia, bowiem wtedy znaj­dziemy się szczę­śli­wie nie­mal u progu paź­dzier­nika, okresu – miejmy nadzieję – praw­dzi­wie Babiego Lata i roz­po­czy­na­ją­cego się nowego roku aka­de­mic­kiego. Na zakoń­cze­nie zapa­mię­tajmy sta­ro­pol­skie przy­sło­wie:

Wrze­sień przy­nosi nam w darze Jesień”.

 

Wschody i zachody Słońca – wrze­sień 2017 [PDF]

Wschody i zachody Księ­życa – wrze­sień i paź­dzier­nik 2017 [PDF]